Praca

Urlop dla rodziców wcześniaków – zmiany w przepisach i nowe możliwości

Gdy dziecko przychodzi na świat przedwcześnie, każdy dzień ma ogromne znaczenie. Do niedawna prawo nie uwzględniało w pełni trudnej sytuacji rodziców takich dzieci. Jednak od 19 marca 2025 roku to się zmieniło. W życie weszły przepisy, które wydłużają urlop macierzyński dla rodziców wcześniaków, dając im więcej czasu na opiekę nad dzieckiem po wypisie ze szpitala.

Urlop dla rodziców wcześniaków – zmiany w przepisach i nowe możliwości

W tym artykule wyjaśniamy, komu przysługuje dodatkowy urlop, ile wynosi, od kiedy można z niego skorzystać oraz jak wygląda procedura jego uzyskania.

Czym jest nowy urlop dla rodziców wcześniaków?

Od 19 marca 2025 Kodeks Pracy uwzględnia wyjątkową sytuację rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie. Nowe przepisy wprowadziły dodatkowy (uzupełniający) urlop macierzyński, którego celem jest zrekompensowanie czasu, gdy dziecko przebywało w szpitalu po porodzie. Zmiany te objęły również dzieci urodzone w terminie, ale wymagające dłuższej hospitalizacji – np. z powodu komplikacji po porodzie.

Do tej pory cały okres hospitalizacji był wliczany do standardowego urlopu macierzyńskiego, co powodowało, że matka lub ojciec wracali do pracy niemal zaraz po okresie pobytu dziecka w szpitalu. Było to trudne nie tylko dla samego malucha, ale i jego opiekunów, którzy musieli radzić sobie ze stresem i obawami o zdrowie nowego członka rodziny.

Czytaj dalej i dowiedz się, jak rodzice dzieci wymagających hospitalizacji tuż po narodzinach mogą skorzystać ze swojego prawa.

Kto może skorzystać z dłuższego urlopu macierzyńskiego?

Dłuższy urlop dla rodziców wcześniaków przysługuje:

  • biologicznym rodzicom dziecka – zarówno mamie, jak i tacie;
  • rodzicom adopcyjnym, którzy przysposobili dziecko urodzone przedwcześnie lub wymagające dłuższego pobytu w szpitalu po narodzinach;
  • rodzicom zastępczym, którzy objęli dziecko opieką na podstawie odpowiedniej decyzji sądu.

Rodzice mogą zdecydować, czy chcą skorzystać z dodatkowego urlopu. Jeśli tak, muszą mieć ubezpieczenie chorobowe – oznacza to, że powinni być zatrudnieni na umowę o pracę, prowadzić własną działalność gospodarczą i opłacać składki ZUS albo pracować na umowie zlecenie, jeśli dobrowolnie odprowadzają składki na ubezpieczenie chorobowe.

Ile wynosi dodatkowy urlop macierzyński dla rodziców wcześniaków?

Urlop będzie przysługiwał w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu. W przypadku ciąż mnogich, przy obliczaniu wymiaru urlopu pod uwagę brana jest masa ciała mniejszego dziecka i czas hospitalizacji dziecka, które przebywało w szpitalu najdłużej.

Poniżej przedstawiamy dokładne zasady.

  • Dziecko urodzone przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z wagą urodzeniową poniżej 1000 g – do 15 tygodni dodatkowego urlopu.
  • Dziecko urodzone po ukończeniu 28. tygodnia ciąży a przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i ważące powyżej 1000 g – do 8 tygodni dodatkowego urlopu.
  • Dziecko urodzone o czasie, ale wymagające hospitalizacji – do 8 tygodni dodatkowego urlopu.

W praktyce oznacza to, że jeśli np. przedwcześnie urodzony noworodek przebywał w szpitalu 5 tygodni, rodzice mogą wykorzystać dodatkowe 5 tygodni uzupełniającego urlopu macierzyńskiego po zakończeniu standardowego urlopu.

Co ważne, po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego rodzice mogą skorzystać także z urlopu rodzicielskiego, którego wymiar wynosi: 41 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka – lub 43 tygodni – w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Infografika przedstawiająca zasady

Dodatkowy urlop dla rodziców wcześniaków – od kiedy i jak go uzyskać?

Z przepisów można skorzystać od 19 marca 2025 roku. Aby otrzymać dodatkowy urlop:

1. Złóż wniosek do ZUS (lub do pracodawcy, jeśli to on wypłaca zasiłek) przed zakończeniem podstawowego urlopu macierzyńskiego albo urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Termin składania to co najmniej 21 dni przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego.

2. Dołącz zaświadczenie ze szpitala, w którym zostaną określone:

  • tydzień, w którym urodziło się dziecko,
  • masa urodzeniowa,
  • długość hospitalizacji.

3. Oczekuj na przyznanie uzupełniającego urlopu przez ZUS zgodnie z dokumentacją medyczną.

Czy dodatkowy urlop jest płatny?

Tak, dodatkowy urlop dla rodziców wcześniaków jest w pełni płatny – rodzic otrzymuje 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego (tak jak w pierwszych 20 tygodniach urlopu macierzyńskiego). Oznacza to, że nie trzeba się obawiać niższych dochodów w tym czasie. Co ważne, w tym czasie pracodawca nie może rozwiązać stosunku pracy z rodzicem (poza szczególnymi przypadkami).

Dlaczego to dobra zmiana?

Wcześniaki często wymagają szczególnej opieki po powrocie ze szpitala – są bardziej narażone na infekcje, potrzebują specjalistycznych wizyt i codziennej troski. Dzięki nowym przepisom:

  • rodzice mają więcej czasu na budowanie więzi z dzieckiem,
  • dziecko nie zostaje z opiekunami zewnętrznymi w kluczowym momencie rozwoju,
  • rodzina może spokojniej przejść przez trudny początek życia dziecka.

To realne wsparcie, które uwzględnia emocjonalne i fizyczne wyzwania rodzicielstwa wcześniaków.

Oddajemy rodzicom to, co najcenniejsze, czyli czas, który mogą spędzić ze swoim maluszkiem. Ten czas rodzicom wcześniaków, rodzicom tych noworodków, które z powodów zdrowotnych dłużej niż przeciętnie zostają w szpitalu, był odbierany– Agnieszka Dziemianowicz-Bąk,
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Ministerstwo we wdrożeniu ustawy wsparła również fundacja Koalicja dla wcześniaka zrzeszająca m.in. rodziców wcześniaków oraz lekarzy.

Podsumowanie

Urlop dla rodziców wcześniaków to nowe rozwiązanie, które naprawia ważną lukę w systemie. Dzięki możliwości skorzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego dla rodziców wcześniaków, osoby w trudnej sytuacji mogą poświęcić czas wyłącznie swojemu dziecku – bez stresu, że czas spędzony w szpitalu skraca ich opiekę w domu.

Jeśli Twoje dziecko urodziło się przedwcześnie lub wymagało hospitalizacji po porodzie – sprawdź, czy możesz skorzystać z tego uprawnienia. Dłuższy urlop to nie tylko formalność – to konkretna pomoc w codziennym życiu.

Kalkulator urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego: oblicz okres przysługujących Ci urlopów.
Udostępnij
Anna Hołdyńska
Anna Hołdyńska
Koordynatorka zespołu komunikacji i influencer marketingu w Grupie Pracuj S.A. (Pracuj.pl). W 2021 roku przeprowadziła największe w Polsce badanie o feminatywach „Język ofert pracy”. Od lat uczestniczy i wspiera projekty o charakterze CSR i edukacyjnym. Na co dzień zarządza kampaniami i strategiami współpracy z najlepszymi influencerami w Polsce.
Oceń mój tekst:
Tekst:
Anna Hołdyńska
Autorka wpisu
Anna Hołdyńska
Data publikacji:
29.04.2025
Tagi:
Prawo pracy Rodzice w pracy
średnia 5 (3 głosy)
Oferty wybrane dla Ciebie:

Więcej z tej kategorii